Objekat koji godinama intrigira svojom sudbinom mogao bi da dobije svoju namenu, nakon što je Grad Zrenjanin postao vlasnik prizemlja Pinove vile. Kako je iz lokalne administracije objavljeno, sa Republičkom direkcijom za imovinu potpisan je ugovor o prenosu vlasništva bez naknade nad starom nepokretnosti 131 godinu. Ovim potezom stiču se uslovi za rešavanje imovinsko-pravnih odnosa sa suvlasnicima prvog sprata, kojima je taj deo objekta vraćen u postupku restitucije. Podsetimo, zaključkom Vlade, od aprila ove godine, odlučeno je da se neposrednom pogodbom u vlasništvo Grada prenese Pinova vila, odnosno deo uknjižen na Republiku Srbiju. Takođe, konstatovano je da je obaveza Zrenjanina da reši imovinsko-pravne odnose sa naslednicima bivše vlasnice, kojima je u svojinu vraćen deo objekta, prvi sprat zgrade broj 1. Kako se u javno dostupnoj dokumentaciji navodi, planirana je sanacija, rekonstrukcija i revitalizacija objekta, koji ima više od 300 kvadratnih metara. Iskazana je i namera da se prostor pretvori u Centar za savremenu umetnost i nove medije. Prenos u javnu svojinu Grada Zrenjanina obavljen je bez naknade. Odluku je, nakon usvajanja Skupštine grada, preuzela da realizuje Komisija za sprovođenje ovog postupka, u koju su imenovani Milan Kovačević, Budimir Budimir i Lepa Željski.
U zapisniku sa sastanka Komisije navodi se da je utvrđeno da je pravosnažnim rešenjem Agencije za restituciju iz 2016. godine naslednicima bivše vlasnice Agnice Pin izvršeno vraćanje celog prvog sprata porodične stambene zgrade u Ulici Ive Lole Ribar broj 13. Zatim zgrade broj 2, kao i pripadajućeg dela gradskog građevinskog zemljišta. Takođe se konstatuje da objekat 1. nije etažiran, zbog čega naslednici nisu mogli da ga uknjiže.
DANIJELOVA I PINOVA
Spratnu zgradu, izgrađenu u eklektičkom maniru a sa odlikama gotike i romantizma, podigao je Leon Štajgervald 1894. godine. Bilo je to luksuzno zdanje i za ono vreme. Vila je imala dva ulaza na kući i dvorišnu kapiju, raskošnu terasu, skladne tornjeve i kupole. Podaci o prvom vlasniku su nepotpuni. Gradska arhiva može da potvrdi samo to da je Štajgervald nemačko prezime i da je bilo još istoimenih porodica u tadašnjem Bečkereku. Nepoznanica je i ko je bio i čime se bavio varošanin kome dugujemo takvo zaveštanje. Poznato je još samo to da je kuću ubrzo prodao, i to samo dve godine nakon završetka. Drugi vlasnik postaje 1896. godine Ferenc Danijel, u čijem će posedu biti naredne 23 godine. U tom periodu i još dugo nakon toga, biće poznata kao Danijelova vila. Treći vlasnik 1919. godine postaje Marko Bakalič. On je 1922. prodao Prvoj srpskoj zemljoradničkoj banci iz Beograda, koja će je za svoje potrebe koristiti naredne dve godine i zatim prodati Udruženju trgovaca i industrijalaca Bečkereka. Njen šesti
vlasnik 1928. godine postaje Paja Pin, geometar. O tom periodu je evocirala uspomene njegova ćerka Zorka.
– Živeli smo u kući preko puta vile. Pre nego što ćemo je kupiti, moj otac je završio obiman posao na imanju grofa Karačonjija, u sadašnjem Miloševu. Pošto je vila bila povoljna, na nagovor moje majke Agnice, prešla je u naše vlasništvo. Nikada nismo držali poslugu, ali smo uredili kuću za lep i udoban život. Fasada zgrade je bila zelene
boje, a kuću je okruživao raskošan bršljen. Moj otac je uveo centralno grejanje, uredio park, a dve sobe u prizemlju kuće pretvorio u svoje kancelarije. Rođendani i slavlja, koja smo priređivali, bili su za pamćenje. Nažalost, zbog ratnih godina foto albumi nisu sačuvani. Nemci su nas 1943. godine iselili, i od tada do konfiskacije 1959. godine, nismo se vraćali – ispričala je svojevremeno autoru ovih redova gospođa Zorka Varadi.
STANARI RAZNI
Nakon iseljenja Nemaca, reprezentativno zdanje bilo je na raspolaganju 14. Udarničkoj slovenačkoj diviziji. Jedno vreme u njoj boravi tadašnji SUP. Posle konfiskacije, zavedene u službenim dokumentima pod datumom 12. oktobar 1959. godine, njeni korisnici postaće zdravstvene službe, najpre Higijenski zavod, da bi ga potom smenio Antituberkulozni zavod. Zdanje je pod zaštitu države stavljeno 1968. godine kao kulturno dobro. Antituberkulozni zavod će se iz njega delimično iseliti 1991. a konačno napustiti 1993. godine. Zanimljivo je da dokumentacija ovdašnje administracije sadrži rešenje o sticanju ove vile, sa datumom 24. marta 1989. godine. Iz gradskog budžeta, sredstvima za uređenje zemljišta, zgrada je otkupljena 12. aprila 1991. godine. Do prodaje je došlo zbog izgradnje magistralnog puta kroz Zrenjanin, pa je na zahtev opštine da se proda dvorišni prostor Zdravstveni centar odgovorio ponudom. Na predlog i uz ažuriranje Direkcije za uređenje grada, koja je godinama bila nadležna za ovu zgradu, došlo je do kupoprodaje, za koju je izdvojeno ondašnjih (1991. godina) 8.335.840 dinara.
Prelaskom objekta u vlasništvo grada i izgradnjom magistrale, njeno ionako malo dvorište smanjeno je još više. Deo zgrade, koji gleda prema pravcu Novog Sada, ograđen je zidom u liniji ivica kuće. Deo preostalog prostora uz trotoar, gde je posađena trava, išao je na uštrb kuće, a ne magistralnog puta i pratećih pešačkih i biciklističkih staza. Iako obimna, dokumentacija zrenjaninske opštine ne sadrži podatke o detaljima vezanim za vilu u periodu od 1991. do 1997. godine. Od 1997. godine nekoliko puta je oglašavana prodaja, ali bez uspeha. Pokušano je i sa pronalaženjem zakupca, uz obavezu adaptacije. Ni to nije urodilo plodom. Prema proceni pokrajinskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz 2003. godine, trebalo je pola miliona evra za njenu rekonstrukciju. Koliko bi to bilo, prema sadašnjem cenovniku građevinskih radova bilo, nije poznato.
