Najmlađi i najbolje očuvani lovački dvorac na području Vojvodine smešten je u Srpskoj Crnji, na samoj granici sa Rumunijom. Vlasnik je Opština Nova Crnja, koja ga je jedno vreme davala u dugoročan zakup. U tom periodu je restauriran (2011. godine). Sam objekat ima 2.000 kvadrata. Okolno zemljište, u državnom i opštinskom vlasništvu je površine 14 hektara. Lokalitet ima potencijal za razvoj novih, pratećih sadržaja. Dvorac danas služi za proslave ili kao autentična kulisa za filmsku industriju. Moguće ga je posetiti, uz prethodnu najavu Turističkoj organizaciji ove opštine. Takođe, daje se u najam za specijalne prilike, konferencije i proslave. Iza građevine ne stoji plemić kao kod drugih vojvođanskih zdanja ovog tipa, već nacista koji je službovao u Beogradu.
FRANC NOJHAUZEN
Neverovatna je životna priča čoveka koji je podigao zdanje. Nemac kontroverzne biografije, rođen je 1887. godine u Mercigu. Domaća istoriografija i Grad Beograd, gde je službovao, pamte ga kao opunomoćenika Rajha za privredu u Srbiji. Postaće i šef Vojne uprave, tokom nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu. Pre toga, bio je pilot u Prvom svetskom ratu. Po okončanju sukoba obreo se u Beogradu, najpre u jednoj auto-radionici, potom u uvozno-izvoznom preduzeću. Uz brojne stečajeve, bekstvo u Bugarsku, pa potom povratak u Srbiju, karijeru u industriji je brzo zamenio sa angažmanom u Nacističkoj partiji. Vrtoglavi uspon u toj hijerarhiji bio je,po svemu sudeći, praćen korupcijom. O njegovom uticaju, bogaćenju i snabdevanju Rajha svim mogućim sredstvima, pa i zlatnim polugama, britanska ambasada u Beogradu imala je podugačke beleške i detaljne podatke. Takvo, nezapamćeno lično zgrtanje koštalo ga je istrage u sopstvenim redovima. Uhapšen je od strane nacista i poslat 1944. u logor, odakle su ga Amerikanci vratili u Jugoslaviju. Kao čovek koji je znao mnogo, posebno o ekonomiji, vrlo brzo je zatvorske dužnosti u Sremskoj Mitrovici zamenio pomaganjem novim, crvenim vlastima. Angažovan je na poslovima izrade jugoslovenskog privrednog plana, upravljanja rudnikom bakra Bor i rudnikom olova i cinka u Trepči. Nakon svoje iskupljujuće misije, pretpostavlja se da je, u dogovorenoj razmeni, završio u Minhenu 1953. godine, gde je trinaest godina kasnije i umro.
BAJKOVITA GRAĐEVINA
Dvorac u Srpskoj Crnji utvrđen je za spomenik kulture 2018. godine. Jedini je na području Banata sazidan za vreme Drugog svetskog rata, u periodu od 1941. do 1943. godine, navodi se prema podacima Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin.
– Ovo zdanje je poslednje u nizu podignutih dvoraca u Vojvodini, koji se grade u periodu od osamnaestog veka, do početka Drugog svetskog rata. Objekat je izveden u eklektičkom maniru, sa elementima klasicizma i baroka. Pravougaone je osnove i ima suteren, prizemlje, sprat i potkrovlje – kaže Bojan Kojičić, istoričar umetnosti Zavoda za Zaštitu spomenika kulture. U njega su ugrađeni kvalitetni materijali. Stepeništa su od ružičastog mermera, dekorativne ograde od kovanog gvožđa, stolarija od kvalitetnog hrastovog drveta.
– Stolarija je prvoklasna, od hrastovine, a enterijer je skoro u potpunosti očuvan i luksuzno opremljen. U salonu prizemlja je sačuvan kamin, drvena kasetirana tavanica, dvokrako hrastovo lučno stepenište sa ogradom od balustera. Zatim mermerni pod u holovima i parket u salonima, vrata sa pervazima i očuvanom bravarijom i vitraži u holu prvog sprata – precizira zrenjaninski stručnjak. Prema predanju, lovački dvorac u Srpskoj Crnji projektovaoje ruski arhitekta, a gradili su ga takođe zarobljenici. Veliki doprinos zavičajnoj građi bilo bi otkrivanje identiteta njegovog idejnog tvorca.
MIROSLAVA PUDAR FOTO: ZAVOD ZA ZAŠTITU SPOMENIKA KULTURE ZRENJANIN
